جایزه Shonky سونی در سال ۲۰۲۶ به یکی از بحث‌برانگیزترین خبرهای صنعت بازی تبدیل شده است. شرکت Sony Interactive Entertainment از سوی سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان استرالیا، CHOICE، به دلیل سیاست‌های بحث‌برانگیز خود در زمینه بازی‌های دیجیتالی، حذف دیسک‌های فیزیکی و محدودیت مالکیت محتوا مورد انتقاد قرار گرفته است.

این جایزه که بخشی از مراسم سالانه Shonky Awards است، شرکت‌هایی را معرفی می‌کند که از نگاه CHOICE محصولات یا خدمات نامناسبی به مصرف‌کنندگان ارائه کرده‌اند. سونی در بخش «پرداخت برای بازی کردن، بدون مالکیت واقعی» این عنوان انتقادی را دریافت کرده است.

اما دلیل انتخاب سونی چه بوده و چرا تصمیم‌های اخیر پلی‌استیشن با واکنش منفی بازیکنان روبه‌رو شده است؟ در این مطلب از دیجی‌پد، پنج دلیل اصلی این اتفاق را بررسی می‌کنیم. با ما همراه باشید .

جایزه Shonky سونی در سال ۲۰۲۶

۱. جایزه Shonky سونی در سال ۲۰۲۶ به دلیل حذف دیسک‌های بازی

یکی از مهم‌ترین دلایل انتقاد CHOICE، تصمیم سونی برای توقف تولید دیسک بازی‌های جدید پلی‌استیشن از ژانویه ۲۰۲۸ است.

سونی در اطلاعیه رسمی خود در اول ژوئیه ۲۰۲۶ اعلام کرد که از ژانویه ۲۰۲۸ تولید دیسک فیزیکی برای بازی‌های جدیدی که روی کنسول‌های پلی‌استیشن منتشر می‌شوند، متوقف خواهد شد.

پس از اجرای این تصمیم، بازی‌های جدید از طریق فروشگاه PlayStation Store و فروشگاه‌های خرده‌فروشی به شکل دیجیتالی عرضه خواهند شد.

البته این تغییر به معنی حذف ناگهانی تمام دیسک‌های موجود نیست. بازی‌هایی که پیش از ژانویه ۲۰۲۸ منتشر شده‌اند یا قرار است پیش از آن تاریخ با دیسک عرضه شوند، تحت تأثیر این تصمیم قرار نمی‌گیرند.

CHOICE معتقد است حذف دیسک‌ها انتخاب مصرف‌کنندگان را محدود می‌کند؛ زیرا بسیاری از بازیکنان همچنان به خرید نسخه فیزیکی، نگهداری دیسک‌ها و فروش بازی‌های دست‌دوم علاقه دارند.

جایزه Shonky سونی در سال ۲۰۲۶

۲. جایزه Shonky سونی در سال ۲۰۲۶ و مشکل مالکیت بازی‌های دیجیتالی

دومین دلیل مهم دریافت این جایزه، مسئله مالکیت بازی‌های دیجیتالی است.

زمانی که کاربران یک بازی را از PlayStation Store خریداری می‌کنند، ممکن است تصور کنند مالک دائمی آن شده‌اند. اما طبق توافق‌نامه کاربری سونی، نرم‌افزار به شکل مجوز استفاده در اختیار مشتری قرار می‌گیرد، نه فروش کامل مالکیت نرم‌افزار.

CHOICE معتقد است این موضوع می‌تواند در آینده مشکلاتی برای مصرف‌کنندگان ایجاد کند.

برای مثال، اگر دسترسی به یک محتوا به دلیل پایان قراردادهای مجوز، تعطیلی سرویس یا تصمیم شرکت محدود شود، کاربران ممکن است نتوانند مانند یک دیسک فیزیکی به شکل مستقل از محتوای خریداری‌شده استفاده کنند.

البته این موضوع به معنی حذف خودکار تمام بازی‌های خریداری‌شده نیست؛ اما نشان می‌دهد مالکیت نسخه دیجیتالی با داشتن یک نسخه فیزیکی تفاوت‌هایی دارد.

جایزه Shonky سونی در سال ۲۰۲۶

۳. حذف بیش از ۵۰۰ فیلم از کتابخانه کاربران پلی‌استیشن

یکی از مهم‌ترین اتفاقاتی که در گزارش CHOICE به آن اشاره شده، حذف بیش از ۵۰۰ فیلم و محتوای ویدیویی مرتبط با StudioCanal از فروشگاه و کتابخانه کاربران در بریتانیا و اروپا است.

در ژوئن ۲۰۲۶، سونی اعلام کرد قرارداد مربوط به محتوای StudioCanal به پایان می‌رسد و در نتیجه دسترسی به این آثار از طریق سرویس‌های مرتبط با پلی‌استیشن متوقف خواهد شد.

نکته بحث‌برانگیز این بود که حذف محتوا فقط به توقف فروش فیلم‌های جدید محدود نمی‌شد؛ بلکه برخی فیلم‌هایی که کاربران قبلاً خریداری کرده بودند نیز از کتابخانه دیجیتالی آن‌ها حذف شدند.

این اتفاق نگرانی بزرگی درباره خرید دیجیتالی ایجاد کرد: اگر کاربران برای خرید یک فیلم یا بازی هزینه پرداخت کنند، اما دسترسی به آن به قراردادهای شرکت‌ها وابسته باشد، آینده محتوای خریداری‌شده چه خواهد شد؟

CHOICE از همین موضوع برای توضیح خطرات مدل مالکیت مبتنی بر مجوز استفاده کرده است.

جایزه Shonky سونی در سال ۲۰۲۶

۴. چرا تصمیم سونی برای حذف دیسک‌ها به صنعت بازی آسیب می‌زند؟

حذف دیسک‌های فیزیکی فقط روی کلکسیونرها تأثیر نمی‌گذارد؛ بلکه می‌تواند ساختار بازار بازی‌های ویدیویی را نیز تغییر دهد.

نسخه‌های فیزیکی چند مزیت مهم دارند:

  • امکان فروش مجدد بازی پس از اتمام تجربه آن
  • امکان خرید و فروش بازی‌های دست‌دوم
  • قابلیت نگهداری نسخه بازی بدون وابستگی دائمی به فروشگاه دیجیتالی
  • امکان قرض دادن دیسک به دوستان و اعضای خانواده
  • حفظ نسخه‌های بازی برای مجموعه‌داران و علاقه‌مندان تاریخ بازی‌های ویدیویی

در مقابل، نسخه‌های دیجیتالی خرید و دانلود را آسان‌تر می‌کنند و دیگر نیازی به تعویض دیسک در کنسول نیست.

اما مشکل زمانی ایجاد می‌شود که تمام راه‌های دسترسی به بازی به حساب کاربری و فروشگاه دیجیتالی شرکت وابسته باشند.

از نگاه CHOICE، حذف دیسک‌ها بدون ارائه تضمین‌های کافی درباره دسترسی بلندمدت به بازی‌های خریداری‌شده، انتخاب مصرف‌کننده را محدود می‌کند.

جایزه Shonky سونی در سال ۲۰۲۶

۵. تعطیلی فروشگاه‌های قدیمی پلی‌استیشن و نگرانی درباره حفظ بازی‌ها

یکی دیگر از موضوعاتی که در بحث‌های مربوط به سیاست‌های دیجیتالی سونی مطرح شده، آینده فروشگاه‌های قدیمی پلی‌استیشن است.

سونی برای فروشگاه‌های دیجیتالی PS3 و PS Vita نیز برنامه‌هایی برای پایان فعالیت در نظر گرفته است. این موضوع باعث شده نگرانی‌هایی درباره حفظ بازی‌های قدیمی و دسترسی به آثار دیجیتالی ایجاد شود.

البته باید یک نکته را در نظر گرفت: پایان فعالیت فروشگاه به معنی حذف فوری تمام خریدهای قبلی نیست. سونی اعلام کرده است که کاربران فعلی همچنان می‌توانند بازی‌های خریداری‌شده را از کتابخانه خود دوباره دانلود کنند؛ اما مدت و آینده این دسترسی با عبارت‌هایی مانند «آینده قابل پیش‌بینی» توصیف شده است.

این نوع توضیحات برای برخی مصرف‌کنندگان کافی نیست؛ زیرا آن‌ها می‌خواهند بدانند آیا بازی‌هایی که امروز خریداری می‌کنند، ده‌ها سال بعد نیز قابل دسترسی خواهند بود یا خیر.

جایزه Shonky سونی در سال ۲۰۲۶

جایزه Shonky چیست و چرا به سونی تعلق گرفت؟

Shonky Awards مراسم سالانه سازمان CHOICE استرالیاست که با هدف معرفی محصولات، خدمات و سیاست‌های تجاری مورد انتقاد برگزار می‌شود.

این جایزه یک عنوان رسمی دولتی یا حکم قضایی علیه شرکت‌ها نیست؛ بلکه نوعی انتقاد عمومی از عملکرد تجاری آن‌ها محسوب می‌شود.

در سال ۲۰۲۶، شرکت‌هایی مانند Ticketek و Ticketmaster، شرکت هواپیمایی Virgin Australia و تولیدکننده لوازم خانگی Hisense نیز در فهرست برندگان این جوایز قرار گرفتند.

سونی نیز به دلیل سیاست‌های مربوط به مالکیت دیجیتالی و حذف دیسک‌های فیزیکی در این فهرست حضور دارد.

جایزه Shonky سونی در سال ۲۰۲۶

واکنش سونی به جایزه Shonky در سال ۲۰۲۶ چه بوده است؟

در گزارش منتشرشده از سوی CHOICE، انتقاد اصلی متوجه سیاست‌های شرکت و شیوه ارائه محتوای دیجیتالی است.

سونی پیش‌تر درباره توقف تولید دیسک‌ها توضیح داده بود که این تصمیم در پاسخ به تغییر رفتار مصرف‌کنندگان و افزایش استقبال از رسانه‌های دیجیتالی گرفته شده است.

به گفته سونی، ترجیح عمومی کاربران برای محتوای دیجیتالی به شکل قابل توجهی از دیسک‌های فیزیکی بیشتر شده است.

با این حال، منتقدان معتقدند محبوبیت دانلود دیجیتالی به معنی بی‌اهمیت شدن مالکیت بازی‌ها نیست. بازیکنان باید بتوانند درباره نحوه خرید و نگهداری بازی‌های خود حق انتخاب داشته باشند.

جایزه Shonky سونی در سال ۲۰۲۶

جمع‌بندی؛ آیا آینده پلی‌استیشن بدون دیسک خواهد بود؟

جایزه Shonky سونی در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که تصمیم‌های این شرکت درباره آینده رسانه‌های فیزیکی و مالکیت دیجیتالی با انتقاد جدی برخی گروه‌های حمایت از مصرف‌کنندگان روبه‌رو شده است.

توقف تولید دیسک بازی‌های جدید از ژانویه ۲۰۲۸، حذف بیش از ۵۰۰ فیلم از کتابخانه کاربران و نگرانی درباره دسترسی بلندمدت به محتوای دیجیتالی، مهم‌ترین دلایل این انتقاد هستند.

با این حال، سونی همچنان معتقد است حرکت به سمت رسانه‌های دیجیتالی با تغییر رفتار مصرف‌کنندگان هماهنگ است.

سؤال اصلی این است که آیا راحتی خرید دیجیتالی ارزش کنار گذاشتن دیسک و محدود شدن امکان فروش مجدد بازی‌ها را دارد؟

نظر شما چیست؟ آیا با حذف دیسک‌های فیزیکی پلی‌استیشن موافق هستید یا ترجیح می‌دهید بازی‌ها همچنان به شکل فیزیکی نیز عرضه شوند؟

دیجی‌پد اخبار و تصمیم‌های جدید سونی و پلی‌استیشن را دنبال خواهد کرد.

جایزه Shonky سونی در سال ۲۰۲۶

جایزه Shonky سونی در سال ۲۰۲۶